DSCF8357

‘ Neutral?’ density filters?

Al lange tijd stond het op mijn fotografie actielijst om een keer wat dieper in te gaan op het gebruik van filters, en met name de uitgebreide filtersystemen zoals Lee en Cokin. Deze systemen gebruiken vierkante filters in filterhouders in plaats van ronde filters die je voor je lens schroeft.

Het voordeel van zo’n filterhouder is dat je hem kunt gebruiken op al je lenzen. Het enige wat je hiervoor aan moet schaffen is een adapter voor elke lensdiameter in je arsenaal. Daarnaast kan een filterhouder meerdere filters tegelijk bevatten, zoals bijvoorbeeld een grijsfilter, een grijsverloopfilter en een polarisatiefilter, wat mooie effecten kan geven wanneer je ze combineert. Ronde filters zijn hierin beperkter, omdat het stapelen van dit soort filters al snel kan resulteren in vignettering.

Koning van de filterwereld is qua kwaliteit waarschijnlijk het merk Lee. Qua prijs helaas ook. Voor een instapsetje betaal je al gauw zo’n 200 euro. Daarnaast zijn er goedkopere systemen zoals Cokin, waar je voor een filterhouder en een aantal filters ongeveer 50 euro betaalt. Verder vond ik wat websites waar voor nog minder geld filters aangeboden werden (we spreken dan over zo’n 7,50 voor een grijsverloopfilter). Wat de kwaliteitsverschillen dan zijn, dat weet ik niet. Ik vermoed dat een groot verschil zal zitten in de term ‘Neutral’ van Neutral Density filter (grijsfilter). Hoe donkerder een grijsfilter, hoe moeilijker het is om zo’n filter daadwerkelijk neutraal te houden en geen kleurzweem te genereren.

Sinds een paar dagen heb ik een aantal onderdelen van Cokin in huis. De filterhouder, een filterkap (een soort lenskap voor over de filters, een 52 mm adapter, een circulair polarisatiefilter wat in de houder past, en een drietal ND filters (ND2, 4 en 8).

Na wat snelle experimenten is mij opgevallen dat de ND filters van Cokin in ieder geval níet ‘neutraal’ zijn, maar een duidelijke kleurzweem hebben. Jammer, maar gelukkig is dit redelijk makkelijk te corrigeren met behulp van een grijskaart (of in mijn geval een A4’tje uit de printer).

Hieronder wat resultaten. Alle foto’s zijn genomen met mijn 18 mm lens, op ISO 200 en f/16:

Foto ND filters
Deze foto is genomen zonder filters met een zo lang mogelijke sluitertijd: 1/75 sec.
Foto ND filters
Met alleen mijn ronde ND4 filter (2 stops) neemt de sluitertijd toe tot 1/18 sec.
Foto ND filters
Mijn circulaire ND4 filter in combinatie met drie vierkante Cokin ND filters (ND2, ND4 en ND8, samen dus goed voor 8 stops) resulteert in een sluitertijd van 3,2 seconden. Let op de duidelijk aanwezige kleurzweem.
Foto ND filters
Circulair ND4 en 3 Cokin ND filters, sluitertijd 4,2 seconden, nu met manueel gecorrigeerde witbalans (met behulp van een grijskaart)
Foto ND filters
Deze foto is genomen zonder filters, maar met gecorrigeerde witbalans.
Foto ND filters
Circ. ND4 + Cokin ND4 en ND8 + Circulair Polarisatiefilter, sluitertijd 10 seconden. Het CP zorgt voor een verrassend grote lichtafname.

Hoewel het teleurstellend is dat de Cokin filters niet kleurneutraal zijn zoals de naam wel aangeeft, maar gelukkig doen ze hun werk wel. Het is wel zaak om altijd een grijskaart bij te hebben om de witbalans handmatig aan te kunnen passen!